» Programma's » Ouderen » Goede zorg: ouderen met dementie

Goede zorg: op het juiste moment voor de juiste persoon

Activerende interventies voor thuiswonende ouderen met dementie en hun mantelzorgers

Zorgen voor iemand met dementie is een zware taak. Gecombineerde interventies voor zowel de persoon met dementie als de mantelzorger zijn effectiever gebleken dan interventies die zich op alleen de oudere met dementie of alleen de mantelzorger richten. Een aantal effectieve interventies bieden ouderen met dementie een bezigheid en ondersteunen tegelijkertijd mantelzorgers in het omgaan met gedragsproblemen.

Interventies
Er zijn reeds enkele effectieve interventies beschikbaar die ouderen met dementie ondersteunen en hen een bezigheid bieden en tegelijkertijd mantelzorgers ondersteunen in het omgaan met gedragsproblemen:

Ergotherapie voor thuiswonende mensen met dementie en de mantelzorger, waarin zelfstandigheid in dagelijkse bezigheden geoefend wordt (Graff et al., 2006 , 2007, 2008). De interventie vergroot de zelfstandigheid van de ouderen met dementie, vermindert het aantal uren zorg door de mantelzorger en vergroot hun gevoel van competentie. De kwaliteit van leven van beiden neemt toe en depressie vermindert.
Samen bewegen en bewegingsoefeningen doen (Teri et al., 1997; Teri et al., 2003). Deze interventie verbetert de lichamelijke en geestelijke fitheid, en vermindert depressie bij beiden.
Plezierige bezigheden op een aangepaste manier leren uitvoeren (Verkaik et al., 2005, 2009). Deze interventie biedt ontspanning aan beiden en vermindert depressie bij beiden.

Hoewel in wetenschappelijk onderzoek de werkzaamheid is aangetoond voor deze interventies, worden ze nog niet standaard aangeboden. De interventies richten zich ieder op een ander activiteitengebied: zelfredzaamheid, bewegen en ontspanning. Gerichte verwijzing kan bijdragen aan een betere ondersteuning op maat en voldoen aan de gevarieerde behoeften van mensen met dementie en mantelzorgers (Smits et al., 2007). De effectiviteit van de interventies wordt daarmee mogelijk nog vergroot.

Doel
Het doel van het onderzoek is het ontwikkelen van indicatiecriteria voor de drie activerende interventies zodat het meest passende zorgaanbod gegeven kan worden op het juiste moment aan de persoon met dementie en de mantelzorger, en deze criteria in een bruikbaar instrument voor verwijzers verwerken.

Hiervoor wordt in wetenschappelijke literatuur geïnventariseerd wat bekend is over indicaties voor de effectiviteit van interventies bij ouderen met dementie en mantelzorgers. Vervolgens worden in kwalitatieve interviews de ervaringen van mensen met dementie, de mantelzorger en de behandelaar die hebben deelgenomen aan één van de activerende interventies bevraagd. Deze leiden tot kenmerken van cliëntparen en criteria die van belang zijn voor indicatie voor de verschillende interventies. Deze indicatiecriteria worden voorgelegd aan een expertpanel om de inhoudsvaliditeit te toetsen. Vervolgens wordt met een vignettenstudie getoetst op haalbaarheid, interbeoordelaars-betrouwbaarheid en de gebruiksvriendelijkheid.

Methode

Literatuuronderzoek
Kwalitatieve interviews met mensen met dementie, de mantelzorger en de behandelaar die hebben deelgenomen aan één van de activerende interventies (10 cases per interventie, gevarieerd van samenstelling).
Ontwikkelen indicatie-instrument met kenmerken van cliëntparen en criteria die van belang zijn voor indicatie van de verschillende interventies en voorleggen aan een expertpanel om de inhoudsvaliditeit van het indicatie instrument te toetsen.
Toetsen van het instrument op haalbaarheid, interbeoordelaars-betrouwbaarheid en de gebruiksvriendelijkheid, met een vignettenstudie.

Promotieonderzoek
Ergotherapiedocent en onderzoeker van het Kenniscentrum Netta van ‘t Leven heeft een promotievoucher toegekend gekregen van de Hogeschool Rotterdam. Zij gaat gedurende vier jaar twee dagen per week werken aan haar promotieonderzoek naar 'goede zorg voor mensen met dementie op het juiste moment'. Promotor is prof dr AnneMargriet Pot, hoogleraar ouderenpsychologie aan de VU, copromotor is Jacomine de Lange, lector Transities in zorg.

Meer informatie?
Neem voor meer informatie contact op met Netta van 't Leven, projectleider Goede zorg: op het juiste moment voor de juiste persoon.